Etiket: bal arısı

YA ŞEKER ŞURUBU İLE BESLEME KOLONİLERİN PETEK KABARTMASI İÇİN YETERLİ DEĞİLSE ??? (IF THE SUGAR SYRUP IS INSUFFICIENT FOR THE HONEY COMB CONSTRUCTION OF THE FEED COLONIES ???)


Egyptian Academic Journal of Biological Sciences bilim dergisinde 2021 yılında yayınlanan “Fermente Edilmiş Polen İkame Yeminin İşçi Arıların Balmumu Kabartılmasına Etkisi“ başlıklı araştırma makalesinde; Laboratuvar şartlarında 1 günlük yaştaki 100 er işçi arıdan oluşturulmuş kafeslere farklı diyetler verilerek, işçi arıların petek işleme performansları karşılaştırılmıştır.

Kafeslere 9×5 cm ölçüsünde temel petekler yerleştirilmiş ve 4 farklı yemlerle beslenen işçi arıların kaç işçi, erkek ve ana arı yüsüğü yaptıkları sayılarak istatistiki olarak karşılaştırılmıştır.

  1. Grup Yem             Arı ekmeği diyeti
  2. Grup Yem             Fermente edilmiş diyet
  3. Grup Yem             Fermente edilmemiş diyet
  4. Grup Yem             1:1 oranla hazırlanmış şeker şurubu diyeti

Kafeslerin hepsine şeker şurubu ve su verilmiştir. Arıların 18 günden sonra kaç petek gözü yaptıkları gözlenmiştir.

Arı ekmeği ile beslenen gruptaki işçi arılar ortalama 109 işçi arı petek gözü, fermente edilmiş diyette 105 işçi arı petek gözü, şeker şurubuyla beslenen grupta ise 75 işçi arı petek gözü örmüştür.

Şeker şurubu ve fermente edilmemiş diyetle beslenen işçi arı gruplarında erkek arı ve ana arı yüksüğü yapılmadığı gözlenmiştir. Arı ekmeği ve Fermente edilmiş diyetle beslenen gruplarda ana arı yüksüğü ve erkek arı gözlerinin yapıldığı gözlemlenmiştir. Arı ekmeği ile beslenen grupta ortalama 4 erkek gözü yapılırken, fermente diyet grubundaki ortalama erkek gözü sayısının 2 olduğu bildirilmiştir.

Sonuç olarak bu araştırmada; bal arısı kolonilerini protein, yağ, vitamin, mineral ve probiyotik içeriği zengin arı ekmeği ile beslemek arıların petek örme performansını sadece şeker şurubuyla beslenenlere göre önemli ölçüde artırmıştır.

KAYNAK: Mahbob, M., Adahm, M., Mohamed, A. R., & Rania-Qurash, S. (2021). A fermented Pollen Substitute Diet Affects Wax Construction by Honey Bee Workers,(Apies mellifera L.). Egyptian Academic Journal of Biological Sciences. A, Entomology14(2), 1-11.

Devrim Oskay ile Bal Arıları ve Arıcılık Online Eğitimi (Online Beekeeping and Honey Bees Training with Devrim Oskay)


İstanbul ili Büyükçekmece Belediyesi ile Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi arasında imzalanan protokol kapsamında, online Bal Arıları ve Arıcılık eğitimi Dr.Öğr.Üyesi Devrim OSKAY’ın eğitmenliğinde başarılı şekilde tamamlanmıştır. Eğitim; Google Meeting üzerinden, 1 Aralık 2020 -12 Ocak 2021 arası her Salı ve Perşembe 19:00-21:00 arasında yapılmıştır. Online eğitimden 30 kişi faydalanmıştır.

(Online Honey Bees and Beekeeping training was successfully completed under the tutelage Dr.  Devrim OSKAY as part of the protocol signed between Istanbul Province Büyükçekmece Municipality and Tekirdag Namık Kemal University. Education; It was conducted through Google Meeting on Tuesdays and Thursdays between 19:00 and 21:00 between 1 December 2020 and 12 January 2021. The online training benefitted 30 individuals).

Eğitimde:

  • Bal arısı biyolojisi, genetiği, ve davranışları (Biology, genetics, and behavior of honey bees)
  • Bal arısı türleri ve ırkları (Honey bee species and subspecies)
  • Arıcılığın tarihçesi (History of beekeeping)
  • Bal arısı kolonisi bakımı ve yönetim teknikleri (Techniques for honey bee colony maintenance and management)
  • Sentetik kimyasalları kullanmadan hastalık ve zararlılarla mücadele yöntemleri (Methods of disease and pest management that do not involve the use of synthetic chemicals).
  • Bal arısı ürünlerinin özellikleri, saklanması ve faydaları (Honey bee products: their characteristics, storage, and benefits), konuları işlenmiştir (numerous subjects are discussed).

Bal arıları, besin kaynaklarımızın ve doğanın sağlıklı yaşayabilmesi için hayati önem taşır. Gelin sizlere bal arılarının dünyasında rehberlik edelim.

(Honey bees are critical to the health of our food supplies and natural habitats. Allow us to take you through the honey bee world).

Online eğitim duyurusu
Eğitim katılımcıları

Not: Online arıcılık eğitimi almak, düzenlemek isteyen, gruplar, belediyeler, platformlar ve birlikler doskay@nku.edu.tr e-mail adresinden Devrim OSKAY ile iletişim kurabilirler.

ARI POLENİNİN ETKİLERİ, BİLEŞENLERİ, GÜNLÜK ALIM GEREKSİNİMLERİ VE SAKLANMASI (EFFECTS, COMPONENTS, REQUIREMENTS FOR DAILY TAKING, AND STORAGE OF BEE POLEN)


Polen

Farklı türlerden bitkilerin çiçek polenleri karışımı, bal arısı tükürük bezleri tarafından salgılanan enzimler (amilaz, katalaz vb.) ve nektar ile karışarak granüller şeklindeki arı poleni yükleri oluşur.

(Bee pollen loads in the form of granules are created by combining flower pollens from various plant species with enzymes (amylase, catalase, etc.) and nectar produced by honey bee salivary glands).

Antioksidant Etki: Hücre hasarını önlemeye yarayan moleküllere antioksidantlar denir. Polende  antioksidan aktiviteden sorumlu enzimler, fenolik maddeler, karotenoidler, C vitamini, E vitamini ve glutatyon bulunur.

(Antioxidant Effect: Antioxidants are molecules that protect cells from harm. Pollen includes antioxidant enzymes, phenolic compounds, carotenoids, vitamin C, vitamin E, and glutathione).

Anti-enflamatuar Etki: Anti-enflamatuar etkinin (iltihabi reaksiyonu, yangı önleyici) mekanizması, anti-enflamatuar süreçte aktif olan yağ asitleri ve fitosterollerin varlığı ile de ilgilidir. Arı poleninin kardiyovasküler ve böbrek kaynaklı şişliklerin giderilmesinde özellikle faydalı etkileri vardır. Arı poleni ile konvansiyonel tedavinin tamamlanması astımlı hastaların durumunu iyileştirir. Arı poleni uygulandıktan sonra lokal ağrıların giderilmesi ve trombosit agregasyonunun önlenmesi için iyi etkiler gözlenir.

(Anti-inflammatory Effect: The anti-inflammatory effect (inflammatory response, anti-inflammatory) is also linked to the presence of fatty acids and phytosterols, which are anti-inflammatory in nature. Bee pollen is very helpful for reducing edema in the cardiovascular and renal systems. Supplementing standard treatment with bee pollen improves asthmatic patients’ condition. After applying bee pollen, beneficial effects on reducing local pain and avoiding platelet aggregation have been found).

Antikanserojenik Aktivite:

Prostat kanserli ve Lösemi hastalarda polen uygulaması kemoterapötik tedavinin tamamlayıcısıdır. Hücre kültürlerinde elde edilen sonuçlara göre, özellikle fenolik asitler ve flavonoidlerin (örn. Kaempferol, apigenin) farklı tipteki bileşiklerle arı poleni ekstraktlarının kanser hücresi büyümesini kontrol etmeye yardımcı olduğu bildirilmiştir. Polenin yararlı etkileri bağışıklık sisteminin güçlenmesini sağlar.

(Anticancer Activity:
Pollen application is used in conjunction with chemotherapy treatment in individuals with prostate cancer and leukemia. According to cell culture findings, it has been claimed that bee pollen extracts containing various chemicals, particularly phenolic acids and flavonoids (e.g., kaempferol, apigenin), aid in the inhibition of cancer cell development. Pollen’s helpful properties contribute to the immune system’s strengthening).

Antibakteriyel ve antifungal Etkiler:

Polenin antibakteriyel etkisi bal arıları tarafından üretilen bir enzim olan glikoz oksidazın özelliği ile ilişkilidir. Polen granülleri oluştuğunda polene arı tarafından eklenir. Ayrıca, mikrobiyolojik etkinlik fenolik asitler ve flavonoidler ile ilişkili olduğu gösterilmiştir.

(Anticancer Activity:
Pollen application is used in conjunction with chemotherapy treatment in individuals with prostate cancer and leukemia. According to cell culture findings, it has been claimed that bee pollen extracts containing various chemicals, particularly phenolic acids and flavonoids (e.g., kaempferol, apigenin), aid in the inhibition of cancer cell development. Pollen’s helpful properties contribute to the immune system’s strengthening).

Hepatoprotektif (Karaciğer koruyucu) ve detoksifiye edici (zehirli etkisi giderilmiş) aktivite:

Akut ve kronik enflamatuar koşullarda, ilk dejeneratif koşullarda ve kolestatik karaciğer hastalıklarında ve ayrıca bu organda toksik ve travma sonrası hasarlarda arı polen özleri önerilir.

(Hepatoprotective (protective of the liver) and detoxifying (anti-toxic) activity:
Bee pollen extracts are suggested for acute and chronic inflammatory disorders, as well as early degenerative and cholestatic liver diseases, as well as toxic and post-traumatic liver damage).

Anti-aterosklerotik( damar tıkanıklığı giderici) etki:

Polen ekstraktlarının toplam lipit, triasilgliserol ve kolesterol içeriğini azaltarak hipolipidemik aktiviteye sahip olduğu bildirilmektedir. Bu nedenle, kardiyovasküler hastalıkta faydalı etkiler bildirilmiştir. Kardiyovasküler hastalığı olan hastalarda arı poleni alımı kan viskozitesini azaltır ve aterosklerotik plak oluşum yoğunluğunu azaltmada ve trombosit agregasyonunu azaltmada etkilidir.

Deneysel bir klinik çalışmada; arı poleni ekstraktı uygulandıktan sonra prostatik sekresyon ve spermada zayıflamış oksidatif stres ve artan antioksidasyon belgelenmiştir.

Polen yoğurda katılarak yoğurdun probiyotik özelliği arttırılabilir.

(Effect anti-atherosclerotic:
Pollen extracts have been shown to exhibit hypolipidemic action by lowering total lipid, triacylglycerol, and cholesterol levels. As a result, it has been claimed that it has positive benefits on cardiovascular disease. Bee pollen consumption decreases blood viscosity and is efficient in decreasing the density of atherosclerotic plaque development and platelet aggregation in people with cardiovascular disease.
In an experimental clinical research, bee pollen extract treatment resulted in decreased oxidative stress and enhanced antioxidation in prostatic secretion and sperm.
By incorporating pollen into yogurt, the probiotic properties of the yogurt may be enhanced).

Günlük kullanılma miktarı:

Yetişkinlerde, 20-40 g her gün terapötik olarak uygulanır. Bir çay kaşığı 7,5 g polen ise, bir dozun yetişkinler için bu ürünün 3-5 çay kaşığı ve çocuklar için 1-2 çay kaşığı olduğu sonucuna varılabilir. Polen genellikle yemekten önce günde 3 kez alınır. Tedavi süresi 1-3 aydır, ancak yılda 2-4 kez tekrarlanabilir. Tedavi için en uygun dönem kış ve ilkbahar ile yaz ve sonbahar arasındadır. Genellikle, kombinasyon tedavisinde, diğer ilaçların yanında ve kronik hastalıklarda daha az dozda polen kullanılır.

Organizmanın sindirilebilirliğini arttırmak için, polen taneleri öğütme yoluyla parçalanır veya ılık suya maruz bırakılır. Su ortamında, polen taneleri şişer ve 2-3 saat sonra çatlar ve sonuç olarak değerlerini serbest bırakır. Süt, meyve ve sebze suları da bu amaçla kullanılır. (Öğütülmüş) polen, bal, tereyağı, süzme peynir, yoğurt, reçel, glikoz ve diğerleri kullanılarak 1: 1 ila 1: 4 oranında birçok ürünle karıştırılabilir. Karışık polen günde 3 kez 1 çay kaşığı miktarında alınır. Bununla birlikte, birçok hastalıkta, enzimatik polen kullanılması tavsiye edilir.

(Daily consumption:

Adults get therapeutic doses of 20-40 g daily. If one teaspoon contains 7.5 g of pollen, one dosage is 3-5 teaspoons for adults and 1-2 teaspoons for children. Pollen is typically taken three times day, 30 minutes before meals. Treatment typically lasts 1-3 months but may be repeated 2-4 times per year. Winter and spring are the best times for therapy, whereas summer and fall are the optimal times. Pollen is often used at lesser dosages in combination therapy, in conjunction with other medications, and in chronic illnesses.

To improve the organism’s digestion, pollen grains are ground or exposed to warm water. After 2-3 hours in an aqueous environment, pollen grains expand and break, releasing their worth. Additionally, milk, fruit, and vegetable juices are utilized. It may be combined in a 1:1 to 1:4 ratio with a variety of items, including (ground) pollen, honey, butter, cottage cheese, yogurt, jam, and glucose. 1 teaspoon of mixed pollen is taken three times daily. However, the usage of enzymatic pollen is advised for a variety of diseases).

Arı Poleninin Saklanması:

Arı poleninin biyolojik değerinin en iyi şekilde korunabilmesi için kovandan hasat edilir edilmez güneş ışığı görmeyecek şekilde -18 0C’de dondurularak yada liyofilize (soğukta kurutma) edilerek saklanması gereklidir. Kurutulmuş ve güneş ışığında bekletilen polenlerin biyolojik değerlerinde önemli ölçüde düşmeler görülür.

(Bee Pollen Storage:
To maximize the biological value of bee pollen, it should be frozen at -18 0C or lyophilized (cold-drying) immediately after harvesting from the hive. Significant reductions in the biological value of pollens dried and stored in sunshine are found).

Tablo 1. Polen bileşimi ve insan beslenme gereksinimleri (Table 1: Pollen composition and nutrient needs of humans)

Ana bileşenler Miktar (g kg −1 ) 15 g polen için% GAG GAG
Karbonhidratlar
Fruktoz, glikoz, sükroz, lif 130-550 1-46 320
Ham seliloz 3-200 0,3-18 30
Protein 100-400 5,4-22 50
Yağ 10-130 0,1-4 80
Vitaminler
Askorbik asit (C vitamini) 0,07-0,56 2-15 100
Β karoten, (provitamin A) 0,01-0,20 30-600 0.9
Tokoferol (E vitamini) 0,04-0,32 8-66 13
Niasin (B vitamini 3) 0,04-0,11 7-20 15
Piridoksin (B vitamini 6 ) 0,002-0,007 4-13 1.4
Tiamin (B vitamini 1 ) 0,006-0,013 15-32 1.1
Riboflavin (B vitamini 2) ,006-,02 12-42 1.3
Pantotenik asit ,005-,02 2-9 6
Folik asit ,003-,01 20-67 0.4
Biyotin (H vitamini) 0,0005-0,0007 30-42 0.045
Mineraller
Potasyum (K) 4-20 5-27 2000
Fosfor (P) 0,80-6 2-16 1000
Kalsiyum (Ca) 0,20-3 0,5-7 1100
Magnezyum (Mg) 0,20-3 2-23 350
Çinko (Zn) 0,03-0,25 10-79 8.5
Manganez (Mn) 0,02-0,11 15-85 3.5
Demir (Fe) ,011-,17 2-37 12.5
Bakır (Cu) 0,002-0,016 4-36 1.2

GAG, Gerekli Günlük Alım Gereksinimleri, Gıda Bilimsel Komitesi Raporları, 2010’a göredir. Ortalama GAG değerleri varsayılmıştır. GAG, karbonhidratlar için g. gün−1ve vitaminler ve mineraller için mg. gün−1olarak verilir.

KAYNAKLAR:

Denisow, B., & Denisow‐Pietrzyk, M. (2016). Biological and therapeutic properties of bee pollen: a review. Journal of the Science of Food and Agriculture, 96(13), 4303-4309.

Glušac, J. R., Stijepić, M. J., Milanović, S. D., & Đurđević-Milošević, D. M. (2015). Physicochemical properties of honeybee pollen enriched acidophilus milk and probiotic yoghurt. Acta Periodica Technologica, (46), 45-54.

Komosinska-Vassev, K., Olczyk, P., Kaźmierczak, J., Mencner, L., & Olczyk, K. (2015). Bee pollen: chemical composition and therapeutic application. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2015.

BAL ARISI KOLONİSİ SATIN ALIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER !!! (CONSIDERING THE FOLLOWING WHEN PURCHASING A HONEY BEE COLONY)


Bahar aylarında yeni arıcılığa başlayacaklar veya koloni ihtiyacı olanlar satılık arı kolonisi ilanlarına bakmaya başlarlar. İlanlarda “20 koloni içinden 5 tanesi seçmece satılacaktır” denir. Siz ilan sahibiyle irtibata geçerek fiyat ve gün için anlaşarak, boş kovanlarınızı alıp kolonileri alacağınız arılığa gidersiniz.

(They will either begin beekeeping for the first time in the spring, or those in need of a colony will look for bee colony advertisements for sale. According to the advertisements, “five out of every twenty colonies will be sold on a selected basis.” You contact the advertiser, negotiate a price and a pickup date, and then go to the apiary to get your empty hives and colonies).

Kolonilerinizi alacağınız arıcının yerli bal arısı ırkıyla çalışmasına dikkat etmelisiniz. Çünkü yerli bal arısı ırkları yaşadıkları bölgenin iklimine, çiçeklerine, arı zararlılarına uyum sağladıkları için size koloni yönetiminde yerli olmayan ırkların göre zorluk çıkarmayacaklardır.

(Ascertain that the beekeeper from whom you will buy your colonies works with the subspecies of honey bee native to your area. Native honey bee races will not cause difficulties with colony management because, unlike non-native kinds, they adapt to the climate, flowers, and bee pests of the region in which they live).

Seçeceğiniz kolonilerin kıştan güçlü çıkmış, yani arılı çerçeve sayısının yüksek olması istenen özellik olmalıdır. Kolonide yumurtlayan bir ana arının varlığını test etmelisiniz. Kuluçkalı petek gözlerinde günlük yumurta görmelisiniz (Resim-1). Petek gözünün tabanında dik olarak duran yumurtalar günlük yumurtalardır.

(The colonies you select should be robust throughout the winter, with a large number of bee frames being the desirable characteristic. You should check the colony for the existence of an egg-laying queen. Daily eggs should be seen in the hatched honeycomb cells (Picture-1). Diurnal eggs are those that stand upright at the base of the comb cell).

Yumurta
Resim-1) Ana arının petek gözüne bıraktığı günlük yumurta. Picture 1) The queen bee’s daily egg deposited in the comb cell.

Ana arının kalitesini ve yaşını kuluçkanın yapısından anlayabilirsiniz. Koloninin orta kısmında bulunan kuluçkalı alanda yumurta, larva ve pupalı yavru gözlerinin bulunmasına dikkat etmelisiniz. Pupalı gözlerin bulunduğu çerçevelerdeki pupalı gözlerin arasında boş petek gözü sayısı az olmalıdır (Resim-2). Pupalı gözlerin bulunduğu alandaki üstü kapalı pupalı yavrulu gözlerin aralarında boş gözlerin fazla olması ana arının yaşlı veya akrabalı yetiştiğinin göstergesidir (Resim-3). Bu tip kuluçkası olan koloniler, size verim sağlamayacakları gibi, büyük olasılıkla kış aylarını da geçiremeyeceklerdir.

(The structure of the brood may indicate the quality and age of the queen bee. You should keep an eye out for eggs, larvae, and pups in the brood area in the center of the colony. In frames containing pupae cells, the amount of empty honeycomb cells between the pupae cells should be minimal (Picture-2). Because there are more empty cells between the closed cells containing pupae in the area where the pupae cells are situated, the queen bee is either elderly or inbred (Picture-3). Colonies with this type of brood will not surrender to you and will most likely die over the winter).

Normal Kuluçka
Resim 2-) Genç ve sağlıklı ana arının kuluçka yapısı. (Picture 2-) A young and healthy queen bee’s brood structure).

Sorunlu kuluçka
Resim-3) Yaşlı veya akrabalı yetiştirilmiş ana arının kuluçka yapısı. (3) The brood structure of an elderly or inbred queen bee).

Ayrıca kuluçka alanlarında arıcılık sektörünün korkulu rüyası  bulaşıcı Amerikan Yavru Çürüklüğü hastalığının olmamasına dikkat edilmelidir (Resim-4,5). Kovanların dış kısmında ve çerçevelerin üzerinde arı dışkısı görüldüğünde ergin arı hastalığı olan, sindirim sisteminde meydana gelen Nosema hastalığının işareti olduğu unutulmamalıdır. Kovanların uçuş tahtasının ön tarafında siyah beyaz renkte  ölü pupa parçaları da Kireç hastalığının belirtisidir.

(Additionally, the brood sites should be checked for the presence of the deadly American Foulbrood disease, which is the beekeeping industry’s greatest fear (Picture-4,5). It should not be forgotten that bee excrement on the outside of the hives and on the frames is a sign of Nosema disease, an adult bee disease affecting the digestive system. Chalkbrood disease is also suggested by the presence of black and white dead pupa pieces on the hive’s flight board’s front).

8_american-foulbrood-533x400-370x278
Resim-4) Amerikan yavru çürüklüğü hastalığının kuluçka peteği üzerindeki belirtisi. (On the brood comb, symptoms of American foulbrood disease (Picture-4).)

AFB-rope-test
Resim-5) Amerikan yavru çürüklüğü şüpesi olan kuluçka gözüne kibrit çöpü sokarak kontrol edilmesi. Yavruda şekildeki gibi uzama görülürse şüphe artar. (Control involves putting a matchstick into the brood cell suspected of being infected with American foulbrood. If elongation is seen in the offspring, as shown, skepticism grows).

Resim-4,5 Amerikan yavru çürüklüğü hastalığının kuluçka petekleri üzerindeki belirtisi.

(Picture 4,5) An American foulbrood disease sign on brood combs).

Artık koloninizi belirlediniz. Sıra seçtiğiniz koloniyi kendi kovanınıza aktarmaya geldi. Seçtiğiniz koloniyi kovanıyla birlikte yerinden alıp yan tarafa koyup, onu yerine kendi boş kovanınızı koyup, kovanınızın giriş kısmını açmalısınız. Seçtiğiniz kolonideki petekleri aynı düzende kendi kovanınıza aktarmalısınız. Çerçeveler arasında aralık bırakmamalısınız. Yolculuk sırasında çerçevelerin kaymaması için; çerçevelerin bittiği kısma çivi çakabilirsiniz ya da boş çerçeveleri ekleyerek boşluğu doldurabilirsiniz. Çerçeveleri aktarma ve düzenleme işi bittikten sonra, yolculuk sırasında arının kovanın dışına çıkmaması için kovanınızın örtü bezini ve kapağını iyice kapatmalısınız.

(You have now determined the location of your colony. It’s time to move the colony you’ve selected to your own hive. You must remove the colony with its hive, set it aside, replace it with your own empty hive, and open the entrance to your hive. You should transfer the combs from the colony you selected in the same sequence to your own hive. There should be no gaps between the frames. To keep the frames from sliding throughout the trip, you may either nail the end of the frames or cover the space with empty frames. After you have done moving and arranging the frames, you should properly shut the cover cloth and cover of the hive so that the bee does not escape during the trip).

Aktarma işlemi gün içinde yapıldığı için almış olduğunuz koloninin tarlacıları çiçeklerden nektar, polen, propolis ve su toplama işleriyle meşgul olacaklardır. Eğer kovanınızı gün bitmeden yerinden alıp giderseniz tarlacı arılarınızı arıları aldığınız işletmeye armağan etmiş olursunuz. Ama kovanınızın girişini hava kararırken kapatırsanız, tarlacı arılarınızı da almış olursunuz.

(Because the transfer takes place during the day, the colony’s foragers will be busy collecting nectar, pollen, propolis, and water from the flowers. If you remove your hive before the end of the day, you will be returning your forager bees to the person from whom you purchased the bees. However, if you shut the entrance to your hive while it is dark, you will also receive your forager bees).

Yerli bal arısı koloninizle nice bereketli sezonlar dilerim !!!

(I wish you many prosperous seasons with your native honey bee colony)!!

ÇİFTLEŞMİŞ ANA ARILARIN SICAKTAN ETKİLENMESİ


Bal arısı kolonisinde bulunan ana arı 6 ile 21 arasında birçok erkek arı ile çiftleştikten sonra, yaşamı boyunca kullanılmak üzere sperm kesesinde yaklaşık 4-9 milyon sperm depolanır. Verimli bir ana arı, aktif mevsimde her gün 1500-2000 yumurta bırakabilir. Ana arı işçi fizyolojisini ve davranışını etkileyen çok çeşitli feromonlar üreterek koloninin sosyal uyumunu da sürdürmektedir. Bu nedenle, bir ana arının üreme kalitesi ve sağlığı, koloninin genişlemesini, hayatta kalmasını ve üretkenliğini sağlamak için gereklidir.Ana arının kalitesi erken süpersedure (ana arı değiştirmeye), zayıf kuluçka görünümüne, erken erkek arı döşeme ve ana arının ömrünün azalması ile ilişkilendirilir. Olumsuz iklim koşulları ana arının larva gelişimini etkiler ve yumurtlamasını azaltır. Ana arının başarısızlığı, koloni gelişiminin, bal üretiminin ve koloninin kış koşullarına dayanma kabiliyetinin olumsuz yönde etkilenmesiyle sonuçlanır.

Bal arısı kolonileri kovan içindeki sıcaklık koşullarını düzenleyebilse de, ana arı nakliye kutularındaki küçük arı gruplarının çevresel sıcaklık aşırılıklarını engelleyebilmeleri için sınırlı olanakları vardır. Bu yüzden ana arılar ortam sıcaklığının merhametindedir. Son zamanlarda yapılan bilimsel çalışmalar aşırı sıcaklığın ana arının sperm kesesi içindeki spermin canlılığını azalttığını göstermiştir. Ana arılar 2 saat boyunca düşük (6 °C) veya yüksek sıcaklığa (40 °C) maruz bırakıldığında, ana arının sperm kesesinin içindeki sperm canlılığının yaklaşık % 20’ye kadar düştü görülmüştür. Yapılan çalışmalar ana arının sperm kesesinde bulunan spermler için en güvenli sıcaklık aralığının 15,2 °C ile 38,2 °C arasında olduğudur.

Bu nedenden dolayı arıcılarımızın ana arılarını düşük sıcaklıklarda nakil yapmak zorunda kaldıklarında ana arıların bulundukları kutulara genç işçi arı eklemeleri ana arının hem sağlıklı beslenmesine hem de uygun sıcaklıkta beklemesine yardımcı olacaktır. Arıcılarımızın ana arılarını 38,2 °C den daha yüksek sıcaklığa mağruz kalmamasına dikkat etmelidir. Ana arıların yüksek sıcaklıklara maruz kalmaması için ana arı taşıma sistemlerinin geliştirilmesine ihtiyaç bulunmaktadır.

KAYNAKLAR

Rousseau, A., Houle, É., & Giovenazzo, P. (2020). Effect of shipping boxes, attendant bees, and temperature on honey bee queen sperm quality (Apis mellifera). Apidologie, 1-12.

McAfee, A., Chapman, A., Higo, H., Underwood, R., Milone, J., Foster, L. J., … & Pettis, J. S. (2020). Vulnerability of honey bee queens to heat-induced loss of fertility. Nature Sustainability, 1-10.

VARROA İLE MÜCADELEDE BİTKİSEL MÜCADELENİN GÖSTERDİĞİ BAŞARI!!! (THE HERBAL FIGHT AGAINST VARROA WAS A SUCCESS)!!!


Cezayir’de yapılan bilimsel çalışmada; bal arısı kolonilerine körük içerisinde 50 gr. kurutulmuş Defne, Biberiye, Kekik ve Nane yaprakları ketenden yapılmış çuval bezi parçalarıyla yakılarak koloni başına 1-2 dakika kovan girişinden muamele yapılmış. Kovanın giriş deliği dışındaki her yerinin kapatılmış olmasına dikkat edilmiştir.

(In an Algerian scientific study, 50 grams of honey bee colonies were supplied through a bellows. Dried Laurel, Rosemary, Thyme, and Mint leaves were burned with linen burlap and treated for 1-2 minutes each colony, starting at the hive entrance. Except for the entrance hole, every part of the bucket was carefully concealed).

Her bitki 5 koloni üzerinde denenerek ölçümler yapılmış. Bu ölçümlerin sonunda körükte bitkilerin kurutulmuş yapraklarının yakılarak dumanlarının koloniye verilmesi sonucu bitkilerin varroa’ya karşı gösterdiği etki oranları aşağıdaki grafikte gösterilmiştir.

(Each plant was tested on 5 colonies to determine its size. The impact rates of the plants against varroa as a consequence of burning the dried leaves of the plants in the bellows and providing the smoke to the colony are indicated in the chart below at the conclusion of these measurements).

Defne ve biberiyenin varroa ya etkisi

Defne Biberiye Nane Kekik

Resim-1) A-) Biberiye  B-) Nane  C-) Kekik  D-) Defne

(Picture-1) A-) Rosemary B-) Mint C-) Thyme D-) Laurel)

Sonuç olarak; körükte defne yaprağı, biberiye bitkisinin kurutulmuş yapraklarını yakarak duman yoluyla koloniye uygulandığında etkili varroa mücadelesi yapılabileceği bu bilimsel araştırmada vurgulanmıştır.

(As a result, it was highlighted in this scientific study that efficient varroa management may be achieved by applying smoke to the colony by burning dried leaves of the laurel leaf and rosemary plant in the smoker).

Kaynak

Koumad, S., & Berkani, M. L. (2019). Assessment of the efficacy of four medicinal plants as fumigants against Varroa destrutor in Algeria. Archivos de zootecnia, 68(262).

YouTube’da “Ana Arının Koloni İçin Önemi,Davranışları ve Üremesi” videosunu izleyin


Aşağıdaki sunumda arı dostları; arı kolonisinde yaşayan işçi arı, ana arı ve erkek arı arasındaki farklılıkları, ana arının koloni için önemi, çiftleşme davranışı üreme organları ile ilgili bilgileri bulabilirler.

BAL ARILARINDA NOSEMA’NIN PRATİK YÖNTEMLE  BELİRLENMESİ (NOSEMA DETERMINATION IN HONEY BEES USING A PRACTICAL METHOD)


 Dr. Devrim OSKAY

Nosema Nedir ?

           Nosema; dünyada ve ülkemizde en sık görünen bal arısı enfeksiyonlardan birisidir. Nosema’ya iki tür mantari bağırsak paraziti neden olur. Bunlar: Nosema apis ve Nosema ceranae. Her iki enfeksiyon kontrol altına alınmadığı taktirde koloniler ölebilir. Nosema koloni çöküşlerine neden olan birkaç parazitten biridir. Arılar Nosema sporlarını ağız yoluyla kapar. Sporlar arıların yiyecek paylaşımı, spor bulaşmış petek gözlerinin temizlenmesi, üreme davranışı yoluyla yayılır. Daha sonra sporlar bağırsağa doğru seyahat ederler ve enfeksiyon oluştururlar. Nosema ceranae en yaygın ve tehlikeli Nosema türüdür. Günümüzde Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’da arı başına 1.000.000 nosema sporu mücadeleye başlama eşiği olarak kabul edilmektedir. Nosema üzerine yaptığımız çalışmalar sonucu edindiğimiz tecrübelerden bu eşiğin arı başına 500.000 nosema sporuna çekilmesi gerektiğini düşünüyorum.

What exactly is Nosema?

Nosema is one of the most frequent honey bee diseases in the globe, as well as in the United States. Two forms of fungal intestinal parasites cause nosema. There are two of them: Nosema apis and Nosema ceranae. If both diseases are not managed, colonies may collapse. One of the rare parasites that causes colony collapse is Nosema. Nosema spores are consumed by bees. Bees distribute spores via food sharing, cleaning spore-infested comb cells, and reproductive activity. The spores then move to the gut and cause an infection. The most prevalent and harmful Nosema species is Nosema ceranae. In the United States and Canada, 1,000,000 nosema spores per bee is considered as the starting point for treatment. Based on our nosema research findings, I believe this threshold should be set at 500,000 nosema spores per bee.

Nosema’nın belirtileri nelerdir?

           Kolonilerin bahar gelişiminde yavaşlama, ergin arı topluluğunda ve bal üretiminde azalmalar görünür. Artık geçmişte olduğu gibi arılarda görülen dizanteri (ishal) güvenilir olmayan veya geç kalınmış bir belirtidir. Nosema ceranae olan kolonilerdeki ergin arılar kovandan uzakta ölmektedir. Kovanın içinde, dip tahtasında birkaç ölü arı, peteklerin üzerinde bir avuç işçi arı ve ana arı görülebilir. Tedbir alınmazsa koloni hızlı bir şekilde çöker. Yılın her zamanında görülebilir.

             What are the symptoms of Nosema?

             There is a slowdown in colony development in the spring, as well as a fall in adult bee population and honey production. Dysentery (diarrhea) in bees is an inconsistent or late sign, as it has been in the past. Adult bees in Nosema ceranae colonies die distant from the hive. A few dead bees may be observed on the bottom board of the hive, as well as a handful of worker bees and queen bees on the combs. If no safeguards are taken, the colony will collapse fast. It is visible at all times of the year.

Nosema belirtisi
Şekil-1) Nosema ceranae sonucu petek üzerinde az sayıda kalan arılar (As a consequence of Nosema ceranae, there are just a few bees left on the comb).

Nosema’nın Önlenmesi (Prevention of Nosema)

           Çeşitli nedenlerden dolayı stres yaşamayan koloni yönetimi, güçlü kolonilere sahip olmak ve kolonileri kaliteli besinlerle beslemek kolonilerinizin Nosemaya yakalanmasını önlemede sizlere yardımcı olacaktır. Spor birikimini önlemek için her kovandan 2 eski peteğin her yıl çıkarılarak yeni temel petekli çerçeveyle değiştirilmelidir. Nosema ile bulaşık ekipman %80’lik asetik asit ile fumige edilmelidir. Ya da 50 0C’de 24 saat veya 60 0C’de 20 dakika tutulmalıdır. -18 0C’de dört gün bekletme yoluyla Nosema ceranae ekipmanlardan yok edilebilir.

             Colony management that does not encounter stress for a variety of causes, maintaining robust colonies, and providing the colonies good nutrients can assist you in preventing Nosema from infecting your colonies. To avoid spore accumulation, remove two old honeycomb frames from each hive each year and replace them with a fresh foundation honeycomb frame. Nosema-contaminated equipment should be fumigated with 80 percent acetic acid. Alternatively, it should be maintained at 50 0C for 24 hours or 60 0C for 20 minutes. Nosema ceranae may be removed from equipment by freezing it for four days at -18 0C.

Nosema’nın Teşhisi (Diagnosing Nosema)

           Nosema teşhisi olmadan yapılan mücadeleler arının sindirim ve bağışıklık sistemine zarar verir. Bu nedenle koloniler Nosema hastalığına karşı izlenmelidir. Arıların bağırsaklarındaki sporların mikroskobik yöntemle sayılması Nosema hastalığının teşhisinde kullanılan en güvenilir yöntemdir. Ücretsiz teşhis analizi için kovanın girişinden veya yan peteklerin üzerinden 25-50 işçi arı %70’lik etil alkol içeren sızdırmaz kaplara toplanarak Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü, Bal Arısı Araştırma Laboratuvarına gönderebilirsiniz. Alternatif olarak Işık mikroskobuna erişiminiz varsa aşağıdaki adımları izleyerek kendi kovanlarınızda Nosema teşhis analizinizi yapabilirsiniz. Ayrıca bu konuda uygulamalı ve teorik eğitim almak isteyen üretici, yetiştirici birlikleri kooperatifleri ve arıcı toplulukları üniversitemizin sürekli eğitim merkezi kanalıyla eğitimlerini alabilirler.

            Struggles without a Nosema diagnosis harm the bee’s digestive and immune systems. As a result, colonies should be screened for Nosema disease. The most accurate approach for diagnosing Nosema disease is to count the spores in bee intestines using a microscope. For free diagnostic analysis, 25-50 worker bees can be collected from the entrance of the hive or over the side combs in sealed containers containing 70% ethyl alcohol and sent to Tekirda Namk Kemal University, Faculty of Agriculture, Department of Agricultural Biotechnology, Honey Bee Research Laboratory. If you have a Light microscope, you may do a Nosema diagnostic study on your own hives by following the instructions below. Furthermore, producers, breeders’ groups, and beekeeping societies interested in receiving practical and theoretical instruction on this topic may do so via our University’s continuing education center.

Pratik Nosema Belirleme ve Düzey Ölçme Tekniği

(Technique for Detecting Nosema and Measuring Levels)

Nosema1
Resim-1

  • Her kovandan 25-50 tarlacı  işçi arı kovan girişinden yada kovanın içindeki kenar çerçevelerden yüzde 70’lik etil alkol bulunduran kapların içine alınır. (From the hive entrance or the side frames within the hive, 25-50 farmer workers are put into containers containing 70% ethyl alcohol).

Nosema2
Resim-2

  • Cımbızlar yardımıyla İşçi arıların karın kısımları vücutlarının diğer kısımlarından ayrılarak havanın içine koyulmalıdır. (The abdomen sections of the worker bees should be removed from the rest of their bodies and released into the porcelain mortar using tweezers).

Nosema3
Resim-3

  • İşçi arıların karın kısımları su eklenmeden havana konularak ezilir. (The abdomens of worker bees are crushed without the addition of water in a porcelain mortar).

Nosema4
Resim-4

  • Havanda kaç tane işçi arının karın kısmı ezildiyse o kadar ml. çeşme suyu konularak iyice karıştırılır. Örneğin 25 işçi  arının karnı ezildiyse 25ml. su konulmalıdır. (How much mL is the crushed abdomen of worker bees in the porcelain mortar? Tap water is added and well mixed up. If the abdomens of 25 worker bees are crushed, 25 mL of water should be added).

Nosema5
Resim-5

  • Havan daki ezilmiş arı parçalarından oluşmuş sıvı,  tülbent yardımıyla süzülerek tüpün içine alınmalıdır. Bu arıların vücut parçalarının tülbentte kalmasını sağlar. (The liquid made up of crushed bee parts in the  must be filtered via cheesecloth and poured into the tube. This guarantees that the bees’ body parts stay in the cheesecloth).

Nosema6
Resim-6

  • Süzülmüş sıvı tüpün içerisinde iyice karıştırıldıktan sonra pipet yardımıyla bir damla sıvı camdan yapılmış dik dörtken şeklindeki lamelin  veya üzerine bırakılır. Damlacığın üzerine yine daha ince cam yapıda olan lam bırakılarak örnek mikroskopta incelenecek duruma getirilir. (After completely mixing the filtered liquid in the tube, a drop of liquid is pipetted onto the rectangle shaped lamella made of glass. A thinner glass slide is placed on the droplet, and the sample is prepared for examination under a microscope).

Nosema7
Resim-7

  • Örneğin incelenmesinde 400x büyütmeli ışık mikroskobu kullanılmalıdır. Mikroskopta örnek incelenirken lam ile merceğin birbirine temas etmemesine dikkat edilmelidir. (To analyze the sample, a 400x magnification light microscope should be utilized. When looking at the sample via the microscope, take care not to allow the slide and the lens come into touch with each other).

Nosema8
Resim-8

  • Mikroskopta oval, tavuk yumurtasına benzeyen yapılar Nosema sporlarıdır. Farklı Nosema türleri gözlem yoluyla birbirine çok benzediği için ayırt edilemez. (Nosema spores are oval, chicken-egg-like objects that may be seen under a microscope. Because Nosema species are so similar, they cannot be identified by inspection).

Nosema9
Resim-9

Gördüğünüz alandaki her spor 50.000 Nosema sporunu temsil eder. Örnek olarak; mikroskopta gördüğünüz alan içerisinde 20 spor saydıysanız, 20×50.000=1.000.000 sporu temsil eder. Bu da kolonide arı başına yaklaşık 1.000.000 spor demektir. 1 milyon/ arı. (Each spore in the field corresponds to 50,000 Nosema spores. For example, if you counted 20 spores in the region visible under the microscope, 20×50,000=1,000,000 spores are represented. This equates to around 1,000,000 spores per bee in the colony. 1  millio/n bees).

  • Örneklerde hiç Nosema sporu görülmediyse bu kolonilere tedavi uygulanmamalıdır (If there are no Nosema spores in the tests, the colonies should not be treated).
  • 1-10 spor arasında görüldüyse koloni izlenmeye devam edilmelidir.(If there are 1-10 spores, the colony should be monitored).
  • 10 sporun üstünde görüldüyse bu tip kolonilere Nosema mücadelesi yapılmalıdır. (If more than ten spores are found, the colonies should be fought with Nosema).

Dr.Öğr. Üyesi Devrim OSKAY              e-posta: doskay@yahoo.com

Muğla Bal Arısında (Apis mellifera anatoliaca) Amerikan Yavru Çürüklüğü Hastalığına Karşı Direnç Geliştirilmesi


Devrim OSKAY [1] Mert KÜKRER [2] Aykut KENCE [3]

ÖZET

Bal arıları, yabani ve kültüre alınmış bitkilerin tozlaşması için önemlidir. Bal arısı hastalıkları ve zararlıları yaygın kullanılan kimyasallara karşı dirençli hale gelmiştir. Kovandaki hastalıklara karşı sürekli güvenle antibiyotik kullanımı akılcı metot değildir. Farklı çalışmalar, bal arılarının hijyenik davranış gibi genetik olarak belirlenmiş hastalık direnç karakterlerinin olduğunu göstermiştir. Bu çalışmadaki amacımız Muğla bal arısı (Apis mellifera anatoliaca) için Amerikan Yavru Çürüklüğü hastalığına genetik olarak direnç geliştirilmesiydi.

Çalışmada, Muğla ilinden 200 Muğla arısı (A. m. anatoliaca) kolonisi toplanmıştır. Koloniler genetik metotlar kullanılarak tanımlanmıştır. 30 mikrosatelit belirteç kullanılarak yürütülen genetik tanımlama çalışmalarında Türkiye çapında 18 ilden 250 örnek içinde çalışmada yer alan Muğla arılarının konumu belirlenmiştir. Koloniler standart Langstroth kovanlarda tutulmuşlardır. Deney kolonileri standart arıcılık pratik teknikleri kullanılarak yönetilmiştir. Koloniler her yıl Nisan ayında hijyenik davranış için 2 defa değerlendirilmişlerdir. Hijyenik davranışı ölçmek için kuluçkayı iğne ile öldürme tekniği kullanılmıştır. 100 adet kapalı kuluçka gözleri sayılmış (a) bu gözlerdeki arılar iğne kullanılarak öldürülmüştür. Uygulamanın yapıldığı petek koloniye verilmiş ve 24 saat sonra temizlenmeden kalan göz sayısı(b) kayıt edilmiştir. Hijyenik Davranış (HD) balarıları tarafından temizlenmiş ölü kuluçka sayısının öldürülen kuluçka sayısına bölünmesiyle hesaplanmıştır. HB= a-b/a x 100

En az iki ölçümde %95’in üzerinde hijyenik davranış gösteren koloniler damızlık olarak seçilerek ana arı üretiminde kullanılmıştır. Kız kardeş ana arılar, kolonilerden şansa bağlı olarak toplanmış erkeklerden 10 µl semen ile yapay tohumlanmışlardır. Kapatılmış toplum ıslah programı kullanılmıştır.

Çiftleşmedeki kontrol (yapay tohumlama) ile 3 yıl sonra hijyenik davranış artışı 2012 yılında %43’e, 2013 yılında %63’e ve 2014 yılında %91.7’e yükselmiştir. Hijyenik davranış oranı 2012, 2013 ve 2014 arasında önemli derecede farklı çıkmıştır (P≤0.001). Sürüde hijyenik davranış karakterinin kalıtım derecesi 1. ve 2. yıllar arasında 0.32, 2.ve 3. yıllar arasında ise 0.77 bulunmuştur. Okumaya devam et “Muğla Bal Arısında (Apis mellifera anatoliaca) Amerikan Yavru Çürüklüğü Hastalığına Karşı Direnç Geliştirilmesi”

BALARILARININ TOPLUMUMUZ İÇİN DEĞERİ


Özet

Bildiğimiz gibi gezegenimizi birçok hayvan türüyle paylaşmaktayız. Balarısı insanoğlunu ilk tatlandırıcıyla tanıştıran özel bir böcektir. Onlar da bizim gibi topluluk halinde yaşarlar. Aynı zamanda arıların toplumlarının içinde iş bölümü vardır ve birbirleriyle iletişim kurabilirler. Arılar davranış ve biyolojinin diğer yönlerini çalışmak için mükemmel bir modeldir.

Diğer taraftan bal arılarının çiçeklenen bitkiler ile karşılıklı faydaya dayalı ilişkileri vardır. Arılar birçok bitki için çok etkili bir tozlaşma sağlayıcıdır. Doğada bir çok bitkiyi tozlaştırarak, nesillerinin devamını sağladiklari gibi, birçok ülkede değerli ürünlerin üretiminde çok önemli rol oynarlar. Bunların yanında, bal arıları bal, polen, arı sütü, bal mumu, propolis ve arı zehiri üretebilirler. Arı dostu arıcılarımız, arı kolonilerini yöneterek bize bu ürünleri ve bitkilerin tozlaşması hizmeti sağlarlar.

Abstract

THE VALUE OF HONEY BEES FOR OUR SOCIETY 

We share our planet with numerous animal species. Honey bee is a special insect for us. They provided the first sweetener for humans. Honey bees, like us live in a society. Bees also have a division of labor in their society. Honey bees can communicate with each other. Honey bees are an excellent model for studying behavior and other aspects of biology.

Other wise Honey bees have a symbiotic relation with flowering plants. They are very efficient pollinators for many plants. They play very important role in the production of the valuable of crops in many countries. Honey bees can produce honey, pollen, royal jelly, wax, propolis and bee venom. These are very important products for our society. Beekeepers manage colonies and provide us these products and pollination services.

Giriş

Bal arısı, insanoğlunu ilk tatlandırıcıyla tanıştıran özel bir böcektir. Onlar da bizim gibi topluluk halinde yaşarlar. Oluşturdukları bu topluluğa “balarısı kolonisi” adı verilir. Bu koloni, anaarı, işçi arılar ve erkek arılardan meydana gelir. Normal koşullarda her kolonide ırka, mevsime göre sayıları değişmekle beraber, ortalama 50.000-100.000 arasında işçi arı, 500-1000 arasında erkek arı ve tek anaarı bulunur. Kolonide yiyeceklerin (polen ve bal), propolisin, suyun  toplanması, depolanması, yavruların beslenmesi, bal mumu salgılayarak peteklerin yapılması, anaarının beslenmesi, koloninin savunulması, kovanın temizlenmesi vb. koloni için yaşamsal olan görevleri işçi arılar yüklenir. Anaarı, kolonideki gelecek nesillerin oluşması için, günde yaklaşık kendi canlı ağırlığının iki katı kadar yumurta yumurtlayabilme ve salgıladığı feromonlarla kolonide bulunan işçi arıların işlerini düzenli yürütme özelliğine sahiptir. Erkek arıların görevi ise, ana arının çiftleşmesini sağlamaktır. Koloni içinde yaşanan iş bölümünün yanısıra, bal arıları birbirleriyle dans dili yoluyla iletişim kurarlar. Kovan dışında yiyecek kaynağı bulan işçi arı, bu kaynağın yerini, güneşin ve kovanın bulunduğu konumdan yararlanarak, kolonideki diğer işçi arılara yönü ve mesafeyi tarif etmek için, petek üzerinde dans eder. Balarılarının dans dilini ilk defa keşveden Avusturyalı araştırmacı Karl von Frisch 1973 yılında Nobel Ödülü almıştır. Bu sosyal özelliklerinden dolayı, bal arıları, davranış ve biyoloji biliminin diğer yönlerini çalışmak için mükemmel bir model canlı olma özelliğini üzerlerinde taşırlar.

Diğer taraftan, bal arılarının çiçeklenen bitkiler ile karşılıklı faydaya dayalı ilişkileri vardır. Arılar, bitkilerin çiçeklerinden karbonhidrat ve protein ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, nektar ve polen toplarlarken, bitkilerin kaliteli meyve ve tohum  üretebilmeleri için tozlaşmalarını sağlarlar. Tozlaşma; arıların tüy kaplı vücutlarına yapışan erkek üreme hücrelerini içeren polenlerin, diğer çiçeklerin dişi organlarının üzerine taşınmasıyla gerçekleşir. Bu olay sayesinde, doğada bir çok bitki tozlaşarak, nesillerinin devamını sağlarlar. Bunun yanında, ülkemizde ve daha birçok ülkelerde, insan yaşamı için gerekli değerli bitkisel ürünlerin üretiminde önemli rol oynarlar. Arıcılar, kolonileri bitkilerin çiçeklenme dönemlerinde, tarla ve bahçelerin yakınlarına yerleştirerek, tozlaşmayı sağlarlar.

Arıcılar, bal arılarını tozlaşma hizmetinin yanında, koloni yönetim tekniklerini kulanarak  bal, polen, arı sütü, bal mumu, propolis ve arı zehiri üretmek için yönetirler. Bu ürünlere kısaca göz attığımızda:

Bal

Bal, çiçeklerde bulunan nektarın veya bazı böceklerin bitkilerin kısımlarından yararlandıktan sonra salgıladıkları tatlı maddelerin, bal arısı tarafından alınarak vücutlarında bulunan enzimler yardımıyla bileşenlerinin değiştirilmesi ve petek gözlerinde olgunlaşması sonucunda meydana gelen besin maddesidir.

İnsanoğlu, binlerce yıldır balı, besin ve enerji kaynağı olarak kullanmaktadır. Yapılan bilimsel araştırmalarla balın, enzimatik ve enzimatik olmayan bir çok antioksidantlar, organik asitler, amino asitler ve proteinler bakımından zengin olduğu bilinmektedir (Aljadi & Kamaruddin, 2004; Al-Mamary, Al-Meeri, & Al-Habori, 2002; Gheldof & Engeseth, 2002; Gheldof, Wang, ve Engeseth, 2002; Schramm et al., 2003). Bal, bulundurduğu bu zenginlikler sayesinde, insanların kalp ve kanser hastalığına yakalanma riskini azaltır (The National Honey Board 2002). Balın, son yıllarda, bakterilere, iltihaplı yaralara ve güneş yanmalarına karşı da kullanıldığı bilinmektedir.

Polen

Polen, çiçeklerin üzerinde bulunan erkek organlar tarafından üretilen, erkek üreme hücrelerini içeren toz halindeki yapıdır. Polen, işçi arılar tarafından, arka çift bacakta bulunan ve polen sepeti olarak adlandırılan özel yapılar yardımıyla koloniye taşınır (Doğaroğlu 1999). Bal arıları, poleni; protein, vitamin ve mineral madde kaynağı olarak kullanırlar. Arı, ağız salgısıyla ıslattığı poleni, arka bacaklarında bulunan polen sepetçiğinde bir arada tutar. Bu, polene ayrı bir biyolojik zenginlik kazandırır. Ayrıca, polen, yapısında bulunan enzimler, koenzimler ,flavonoidler, karotenoidler vb. nedeniyle bir çok hastalığa karşı da doğal ilaç olarak kullanılmaktadır. Arıcılar, poleni, çeşitli şekillerde yapılmış tuzaklarla kolonilerden elde ederler. Tuzaklardan toplanan polenler kurutularak yada – 20 0C saklanarak tüketiciye sunulur.

Propolis :

Propolis; balarılarının, bitkilerin yaprak, tomurcuk, dal ve gövde kısımlarından günün sıcak zamanlarında, arka ayaklarında bulunan polen sepetçiklerinde koloniye taşıdıkları reçinemsi bir maddedir. Yapılan bilimsel çalışmalar sonucunda, içerisinde 180 farklı bileşik bulunmuştur. Yapısında, %50 reçineli bileşikler ve balsamlar, %30 balmumu, %10 aromatik yağlar, %5 arı poleni ve kalan %5’lik kısmında flavonoidler, aminoasitler, B vitamini ve antibotik içermektedir (Yücel ve Akçiçek 2010). Bal arıları, propolisi, kovan çatlaklarını kapatmakta, uçuş deliklerinin daraltılmasında, kovanda bulunan çerçevelerin birbirine tutturulmasında, kuluçka petek gözlerinin sterilize edilmesinde,

kovana girdikten sonra öldürülen fakat ağırlığı nedeniyle kovandan atılamayan hayvanların, kötü mikro organizmal faaliyetlerini önlemede kullanırlar. Rengi açık sarıdan koyu kahverengiye kadar farklılık gösterebilir. Arıcılar, propolisi, kovan içerisindeki yerlerden kazıyarak veya propolis tuzakları kullanarak elde ederler.

Dünya üzerinde propolis, antibakteriyel, antiviral, antifungal, antioksidant, antiallerjik, antibiyotik, antiseptik, antikanser özelliğiyle tanınmaktadır (Fearnley 2001). Propolis, alkol, su, yağ, glikol’de çözündürülerek kullanılabilir. % 80 lik alkol içinde çözünen propolis en yüksek düzeyde antioksidan özelliği gösterir (Park ve Ikegaki 1998).

Arı Sütü

Arı sütü, genç işçi arıların beyinlerinin, arka kısmında bulunan, hypophyrngeal bezinden salgılanır. Kolonideki, genç larvaların ve ana arının beslenmesinde kullanılan zengin içerikli besin maddesidir. Anaarının döllü yumurtalarından çıkan larvalar, sadece arı sütüyle beslenirlerse bu bireyler ana arı olur. Eğer bu döllü yumurtalar, larva döneminde, arı sütü, bal ve polen ile beslenirlerse, işçi arılar meydana gelir. Bundan dolayı, arı sütü, koloni içerisinde bireylerin oluşmasına etkili bir faktördür. İşçi arılar ergin hale geldikten sonra bal ve polen ile beslenir.  Aktif dönemde ömürleri 35 gün ile kısıtlıdır. Ana arı, hayatı boyunca işçi arılar tarafandan salgılanan arı sütüyle beslenir. Yaşam süresi 7 yıla kadar çıkabilmektedir. Ayrıca, an arı, kolonide yoğun bir şekilde yumurta yumurtlama görevi üstlenmiştir. Anaarının üreme organlarının gelişmesinde ve kolonide gösterdiği performans larva döneminde tükettiği arı sütü miktarı ile bağlantılıdır. Bütün bu özelliklerinden dolayı, arı sütü, insanoğlunun dikkatini çeken bir besin maddesi olmuştur. İçerdiği esansiyel ve esansiyel olmayan aminoasitler, vitaminler, hormonlar ve bir çok biyolojik aktif maddeler sayesinde, değişik hastalıkların tedavisinde ve tedavilerin desteklenmesinde kulanılmaktadır.

Arı Zehiri

Arı zehiri; ilaç sanayiinde kullanılan bir kovan ürünüdür. İşçi ve ana arının, zehir bezlerinden salgılanır. Zehir kesesinde depo edilir. Bal arıları, sokma işlemini kovanlarını savunmak amacıyla gerçekleştirir. Bir kere sokan işçi arının zehir kesesi, sindirim organına bağlı olduğundan kopar. İğneye bağlı zehir kesesi sokulan yerde kaldığı için, arı kısa bir süre sonra ölür. Zehir, sokma işlemi sırasında, iğne yardımıyla deriye enjekte edilir. Sokulan bölgede ateşli şişliklere ve ağrılara neden olabilir (Chen ve ark.2006).  Tarlacı arının zehir kesesinde yaklaşık 100-150 mg zehir bulunur (Schumacher ve ark. 1989). Yapılan araştırmalar sonucunda arı zehirinde, enzimler, peptitler ve biogenik aminler den oluşan 18 farklı bileşen bulunmuştur. Bu bileşenlerin çeşitli ilaç özellikleri bulunmaktadır (Son ve ark 2007). Arı sokması sonucu bazı vakalarda alerjik reaksiyon görülebilir, hatta arı zehirine karşı alerjisi olan vakalarda, anafilaktik şok denilen ve tıbbi mudahale gerektiren durum ortaya çıkabilir . Arı zehiri, günümüzde özellikle arı zehirine karşı alerjisi olan insanların ve romatizmal hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Arıcılar, arı zehirini elde etmek için, kovanların girişine yerleştirdikleri cam levhaların üzerinden geçirdikleri tele düşük voltajlı elektirik verirler. Arı bu tele değdiğinde elektrik şoku nedeniyle teli sokmaya çalışır. İğne, telin altında bulunan cam plakaya çarpar. Bu çarpma sonucu arının zehir kesesinde bulunan zehir camın üzerinde damlacık halinde kalır ve çok hızlı bir şekilde kurur. Daha sonra bu kurumuş zehir damlacıkları, cam plakanın üzerinden kazınır. Bu zehir toplama tekniğiyle yapılan uygulamada arılar ölmez.

Bal mumu

Bal mumu; işçi arının karın kısmının altında bulunan 4 çift salgı bezinden salgılanır. Kolonide yavruların yetiştirildiği, balın, polenin depolandığı, tarlacı arıların dışarıda buldukları yiyecek kaynaklarını kovanda bulunan diğer arılara tarif etmelerini sağlayan dans dilinin  uygulandığı, yüzey olarak  kullanılan petek, bal mumundan yapılır. Petek, ilk yapıldığında esnek ve beyaza yakın bir renktedir. Fakat kullanma süresine ve kovana gelen yiyecek kaynağına göre renk değişir. Polen biriktirilen petekler, zamanla daha sarımsı bir renk alır. Kuluçkada bulunan peteklerin daha koyu ve parlak renk alışının nedeni, birikmiş yavru zarları, propolis ve polendir. Bal mumu hidro karbonlardan ve ester bileşenleri ile küçük oranda serbest asitler ve alkollerden oluşur (Schmindt ve Buchmann 1993, Tulloch 1980). Kozmetik, ilaç ve dişçilik sektörlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Sonuç

Yaşantımızda vazgeçilmez önemi olan ürünlerinin yanı sıra, tarımsal bitkilerin tozlaşmasında etkili rol oynayan bal arıları toplumumuz için artan değere sahip olmaya devam edecektir.

Trakya bölgesi, yapılan ayçiçeği tarımı nedeniyle, ülkenin çeşitli yerlerinden gelen bir çok gezginci arıcının uğrak yeridir. Tekirdağ ilimizin Hayrabolu ilçesi bu özelliği üzerinde taşıyan merkezlerden birtanesidir. Ayçiçeğinin çiçeklenme dönemi olan Temmuz ayında, bölgede bulunan yerli ve gezginci arılar sayesinde,  tozlaşması sağlanarak, ürününün veriminde % 40’a kadar artış sağlanır. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın 2009 yılında yaptığı sayım sonucu, Hayrabolu’nun 43 köyünde arıcılık faaliyeti yapıldığı, bölgede bulunan yerli üreticilerin toplam 3063 arı kolonisine  sahip olduğu, senede 400 kg bal mumu, 460 ton bal üretildiği bilinmektedir. Bal arılarının ürünlerinden olan polen, arı sütü, arı zehiri ve propolisin bölgede üretilmemesi, koloni başına ortalama verimin 15 kg. civarında kalması, bölgenin yüksek miktarda bulunan üretim potansiyelinin tam olarak kullanılmadığının göstergesidir. Mevcut bulunan ürün potansiyelinin  çeşitliliğini ve verimini arttırmak için, bölge üreticilerine arıcılık ile ilgili yeni teknikler öğretilmeli, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Üniversite ve üretici birlikleriyle yapılacak projeleri desteklenmeli, bölgede bulunan yerli arı ırkının, hastalık ve zararlılara karşı dayanıklılık ve verim özelliğinin arttırılması için, ıslah programları oluşturulmalıdır (Oskay 2008). Bu konularda oluşturulacak arıcılık modelleri desteklenmelidir.

KAYNAKLAR

Aljadi, A. M., & Kamaruddin, M. Y. (2004). Evaluation of the phenolic contents and

antioxidant capacities of two Malaysian floral honeys. Food Chemistry, 85, 513–518.

Al-Mamary, M., Al-Meery, A., & Al-Habori, M. (2002). Antioxidant activities and

total phenolic of different types of honey. Nutrition Research, 22, 1041–1047.

Chen,N,Y., Li,C,K., Shang, D.N., Liu N,D.,Lu,M,Z., Zhang,W,J.,Ji,G,D.,Gao,D,G. Chen,J. (2006). Effects of Bee venom Peptidergic Components on Rat Pain-Related behaviors and Inflammation. Neuroscience 138 P:631-640.

Doğaroğlu, M.1999 Modern Arıcılık Teknikleri. Anadolu Matbaa&Ambalaj San. Tic.Ltd.Şt. İstanbul  , 1-296.

Fearnley, J. (2001) Bee Propolis Natural Healing from the Hive. ISBN 0 285 635220  Creative Print & Design Ltd. P:1-172.

Gheldof, N., & Engeseth, N. J. (2002). Antioxidant capacity of honeys from various floral sources based on the determination of oxygen radical absorbance capacity and inhibition of in vitro lipoprotein oxidation in human serum samples. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 50, 3050–3055.

Gheldof, N., Wang, X. H., & Engeseth, N. J. (2002). Identification and quantification of antioxidant components of honeys from various floral sources. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 50, 5870–5877.

Oskay, D. (2008) Protecting Diversity of Native Honey Bee Subspecies, Developing a Model on Colony Management and Breeding. Uludag Bee Journal 8 (2): 63-72

Park, K.Y. Ikegaki, M. (1998). Preparation of Water and Ethanolic Extract of Propolis and Evaluation of the Preparations. Biosci. Biotecnol. Biochem. 62 (11), 2230-2332.

Schramm, D. D., Karim, M., Schrader, H. R., Holt, R. R., Cardetti, M., & Keen, C. L. (2003). Honey with high levels of antioxidants can provide protection to healthy human subjects. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 51, 1732–1735.

Schmidt, O,J. ve Buchmann (1993). The Hive and the Honey bee. Dadant &Sons Inc. Hamilton,Illinois,  P:960-966

Schumacher, MJ.,. Schmidt J.O, Egen W.B. (1989). Lethality of “killer” bee stings. Nature 337:413.

The National Honey Board. (2002). Honey – health and therapeutic qualities. Available from: http://www.nhb.org/download/factsht/compendium. pdf (1211 04).

Tulloch, A,P. (1980). Beewax-composition and analysis. Bee world .61 (2) :47-62.

Son,J,D., Lee,W,J. Lee,H,Y., Song,S,H., Lee,K,C.,Hong,T,J. (2007). Therapeutic Application of Anti-arthritis, Pain-releasing, and Anti-cancer Effects of Bee Venom and İts Constituent compounds. Pharmacology &Therapeutics. 115 P: 246-270.

Yücel, B. Akçiçek, E. (2010) Sağlığa Arı Ürünleri Penceresinden Bakış. Ballı Yazılar. Metro Kültür Yayınları. S:177-189.

Yazan:Yrd.Doç.Dr. Devrim Oskay

Not :Bu yazı 2010 yılında Hayrobolu’da düzenlenen Tekirdağ Değerleri Sempozyumunda sunulmuştur.